Ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός .

   "Πρέπει να μελετήσει κανείς πολλά για να ξέρει λίγα¨'Baron de La Brede et de Montesquieu (1689-1755)

  Lumieres  στην Γαλλία, Enlightment στην Αγγλία και Illuminismo στην Ιταλία. Όπως και να το πει κανείς πρόκειται για τον Διαφωτισμό , το φιλοσοφικό κίνημα που γεννήθηκε στην Γαλλία του 18ου αιώνα και πυροδότησε όλες τις κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές στην Ευρώπη στην νεότερη της ιστορία. Ο Διαφωτισμός διατρανούσε την ελευθέρια του λόγου, την ισονομία , την ανεκτικότητα και εξέφραζε τα αιτήματα της  ανερχόμενης αστικής τάξης. Δεν είναι τυχαίο πως οι Διαφωτιστές πάλευαν για τα δικαιώματα της αστικής  τάξης η οποία αν και είχε οικονομική δύναμη στερούνταν πολιτικών  δικαιωμάτων. 

Ανάμεσα στους εκπροσώπους του κινήματος αυτού ήταν ο Βολταίρος ,o οποίος ήταν ο ίδιος υπέρμαχος της ατομικής ελευθερίας ενώ   κατέκρινε την απόλυτη μοναρχία και τον θρησκευτικό φανατισμό. Όπως ο Βολταίρος έτσι και ο βαρόνος Μοντεσκιέ , πρόδρομος της πολιτικής επιστήμης, ασκούσε αυστηρή κριτική στις απολυταρχικές μοναρχίες καθώς  υποστήριζε την ελευθέρια του  ατόμου  και την διάκριση εξουσιών.  Ένας ακόμα  ριζοσπάστης διαφωτιστής , ο  Γάλλος  Ζαν Ζακ Ρουσσώ (1712-1778),  πίστευε ακράδαντα στην απόλυτη ισότητα και δικαιοσύνη και διατύπωσε την θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου. Επιπλέον, το σωφρονιστικό σύστημα μπήκε στο στόχαστρο του Διαφωτισμού καθώς ο Τσεζάρε Μπεκαρία(1738-1794) , Ιταλός οικονομολόγος, φιλόσοφος και συγγραφέας του "Περί εγκλημάτων και ποινών" πρότεινε για πρώτη φορά την πρόληψη, τον σωφρωνισμό και τη κατάργηση της θανατικής ποινής.  

Στα τέλη του 18ου αιώνα τυπώθηκε η πρώτη Εγκυκλοπαίδεια από τους Γάλλους Νταλαμπέρ(1717-1783) και Ντιντερό(1713-1784)περιέχοντας όλη την μέχρι τότε γνώση. Την εποχή του διαφωτιστικού κινήματος γεννήθηκε και η ιδέα του οικονομικού φιλελευθερισμού και της ελεύθερης αγοράς από τον Βρετανό  οικονομολόγο  Άνταμ Σμιθ(1723-1790). 

    Ο Διαφωτισμός λοιπόν έδωσε ένα οριστικό τέλος στον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα και έγινε το έναυσμα για την  Γαλλική Επανάσταση. Καθιέρωσε τον ορθολογισμό και τον φιλελευθερισμό που επικράτησε για δυο και πλέον αιώνες, όχι μόνο στα στενά όρια της Ευρώπης αλλά και  σε ολόκληρο τον κόσμο.